Kahramanmaraş'ta Psikoloji veya Terapi Hizmeti
Gündelik yaşamda bireylerin davranışları ve tepkilerinin şekillenmesinde, duygular önemli bir role sahiptir. Özellikle karşılaşılan olay ve durumlarda, duyguları düzenleyebilme becerisi erken yaşlardan itibaren geliştirilmesi beklenen yaşam becerilerinden biri olarak kabul görmüştür. Duygu düzenleme tanım olarak, bireylerin duygusal bir uyarıcı ile karşı karşıya kaldıklarında, bağlama uygun bir biçimde kendi duygusal durumunu düzenleyebilme becerisi olarak ifade edilmektedir (Eisenberg ve Spinrad, 2004, s. 336-338). Duygu düzenlemenin okul öncesi dönemde bilişsel ve sosyal gelişimle birlikte gelişmesi beklenmektedir. Buna göre okulöncesi dönemde duygu düzenleme becerilerinin gelişmesi çocukların sosyal yaşamlarını ve akranları ile iletişimini olumlu anlamda etkilemektedir (Cole ve diğ., 1994; Bronson, 2000).
Okul öncesi dönemde çocukların duygularını tanıma, anlama ve ifade etmeleri ile duygu düzenlemelerinde ebeveynler kilit öneme sahiplerdir. Ebeveynler bu kritik evrede eğer çocuklarının duygu düzenleme becerisinin geliştirmesine yeterince katkı sağlamazlarsa çocuklarda bazı uyum sorunları ortaya çıkabilmektedir. Bu süreçte ebeveynler çocuklarına model olarak veya örnek almalarını sağlayıcı çeşitli davranışlar sergileyerek çocuklarına duygu ve davranışlarını nasıl düzenleyeceklerini öğretebilmektedirler (Leland, 2014). Buna göre özellikle ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişkide, ebeveyn davranışlarının çocuğun gelişiminde ve duygu düzenlemesi üzerinde önemli etkide olduğu görülmüştür (Kağıtçıbaşı ve diğ., 2001). Bu konuda yapılan çeşitli araştırmalarda da; annenin duyarlılığı ile çocukların duygu düzenlemesi arasında anlamlı düzeyde ilişkinin olduğu (Metin, 2010), annelerin annelik tutumları ve empatik eğilimleri ile çocukların duygu düzenlemeleri arasında da anlamlı bir ilişkinin olduğu (Kurbet, 2010), dahası annelerin olumlu ebeveynlik davranışlarının çocukların duygu düzenlemeleri üzerinde (Atan, 2020) önemli etkide bulunduğunu göstermiştir. Yurt dışı alan yazın incelendiğinde de duygu düzenleme ile ilgili birçok araştırmaya rastlanılmıştır. Buna göre Marroquin, Tennen ve Stanton (2017) tarafından yapılan bir araştırmada, duygu düzenlemedeki güçlüklerin bireylerin psikolojik iyi oluşları ile ilişkili olduğu belirtilmiştir. Bir başka çalışmada ise bireylerin duygularını düzenlemelerinin yanında bireylerde oluşan farklı duyguların nedenlerinin de ortaya konulmasının gerektiği ifade edilmiştir (Thomson ve Calkins, 1996). Söz konusu bu araştırmalar çocuğun kendi duygusunu düzenlemede ebeveynin etkisinin ve rehberliğinin önemli olduğunu göstermektedir. Alan yazında yer alan çeşitli araştırmalar incelendiğinde, okul öncesi dönemde duygu düzenleme becerileri gelişmiş olan çocukların daha az problemli davranışlar göstererek ebeveynleri ile daha iyi ilişki kurduklarını (Apaydın-Demirci ve diğ., 2020), duygu düzenleme becerilerinde yetersiz olanların ise çeşitli davranış problemleri sergilediklerini göstermektedir (Eisenberg ve Fabes, 1992). Buna göre duygularını düzenlemekte zorlanan çocuklarda; duygularını fark edememe, duygularına anlam verememe, olumsuz duygular yaşadıklarında dürtülerine boyun eğme ve aşırı üzülme gibi durumların yanı sıra amacına uygun davranamama gibi çeşitli sorunlar görülebilmektedir (Gratz ve Roemer, 2004).
Dr. Psikolojik Danışman Ahmet TOPLU
