Kahramanmaraş Psikolog/Kariyer Karar Vermede Güçlüğünde Kariyer Denetim Odağının Rolü

Kariyer karar verme güçlüğünü etkileyeceği düşünülen ve son zamanlarda ön planda olan kavram kariyer denetim odağıdır (Akkoç vd., 2023; Çoğalan, 2022; Yılmaz ve Bedel, 2021). Kariyer denetim odağı, bireylerin kariyeriyle ilgili karşılaşmış olduğu her türlü olumlu veya olumsuz yaşantılara karşı bireyin kendisinin ve diğerlerinin etkisinin olduğuna yönelik inancıdır (Seymenler ve Siyez, 2016). Diğer bir ifadeyle kariyer denetim odağı, bireylerin uzun vadedeki kariyer başarılarını
etkileyebilecek faktörlere ilişkin inançları olarak ifade edilmektedir (Guan vd., 2013). Alanyazında kariyer denetim odağının iç ve dış denetim odağı olarak ikiye ayrıldığı görülmektedir. İç kariyer denetim odağı; bireyin herhangi bir mesleğe yönelik kararını verirken davranışlarının sonuçlarının kendi kontrolünde olduğuna inanmasıdır. Dış denetim odağı ise bireyin kendi mesleki kararlarıyla ilgili davranışlarının sonuçlarının kendisi dışındaki faktörlerden (şans, çaresizlik ve güçlü diğerleri) kaynaklandığını düşünmesidir (Millar ve Shevlin, 2007; Yılmaz ve Bedel, 2021). İç denetim odağına sahip kişiler, hayatlarındaki başarı ya da başarısızlığın kendilerinden kaynaklandığı düşünmekte, çevresiyle daha sıkı bir ilişki kurmakta, kendi başarı ve becerileri ile daha çok ilgilendikleri görülmektedir (Rotter vd., 1972). Dış denetim odağına sahip insanlar ise kazanmış oldukları başarıları ile davranışları arasında bir ilişkinin olup olmadığını düşünmekte ve bunun yanında elde ettikleri
başarıda şans ve diğer faktörlerin etkili olduğunu düşünmektedir (Küçükbayır, 2000). Lise ve üniversite öğrencilerine yönelik yapılan araştırmalarda başarılı bir kariyer karar verme süreçlerinde öğrencilerin kariyer dış denetim odağından çok iç denetim odağının etkili olduğu belirtilmiştir (Burns vd., 2013; Sarı ve Şahin, 2013). Yetenek ve çaba gibi içsel faktörlere sahip öğrencilerin kariyer kararlarını verirken özgüvenlerinin daha yüksek olduğu ifade edilmiştir (Taylor ve Popma, 1990).

Dr. Psikolojik D.Ahmet TOPLU