Kahramanmaraş Psikolog/Kariyer Danışmanlığı: Lise Öğrencilerinin Kariyer Kararı

Lise dönemi, öğrencilerin sosyal ve duygusal gelişimlerinin yanında kariyer gelişimleri açısından da ele alınması gereken bir dönemdir. Bu dönemi Ginzberg vd. (1972), mesleki karar vermenin ergenliğin başı olan 10 yaş civarında başladığını ve 20’li yaşlara kadar devam eden bir süreç olarak ifade etmektedir. Bu dönemdeki ergenler yetişkinlik rollerine hazırlanmakta, biyolojik ve bilişsel gelişimleri nedeniyle kendine özgü bir kimlik geliştirmek istemektedirler. Ayrıca aile ilişkileri, akran grupları, karşı cinse yakınlık, eğitim ortamları ve sosyal etkinlikler bu öğrencilerin kariyer karar  vermelerinde etkili olmaktadır (Özen ve Zorlu, 2024). Bu bakımdan onların vermiş oldukları kariyer kararları onu hayatı boyunca etkileyecek ve geri dönülemeyecek boyutlara taşıyabilir (Steinberg, 2007). Özellikle öğrenciler lise sonunda geleceklerine yön vermek ve mesleki gelişimleri hakkında bilgi sahibi olmak istemektedirler (Kulaksızoğlu, 2001). Bu yüzden bu öğrencilerin bu tür kararsızlık yaşamaları normaldir (Özen ve Zorlu, 2024). Bu öğrencilerin bir kısmı kariyer kararı vermede zorlanmazken, bir kısmı da bazı güçlükler yaşamaktadırlar (Gati vd., 2011). Bu bakımdan öğrencilerin kariyer karar verme güçlüğünün incelenmesinde, kariyer denetim odağının (içsel ve dışsal nedenler) ve algılanan sosyal desteğin (aile, arkadaş ve öğretmen) ne gibi rollerinin olduğunun incelenmesinin kariyer gelişim açısından önemli olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle mesleki karar verme süreçlerinin lise döneminde tartışıldığı düşünüldüğünde bu üç değişkenin birlikte araştırılması önemlidir. 

Dr. Psikolojik D. Ahmet TOPLU