Kahramanmaraş Psikolog/Kariyer Danışmanlığı Algılanan Sosyal Destek

Öğrencilerin kariyer kararlarında önemli kavramlardan birisi algılanan sosyal destektir. Algılanan sosyal destek; bireylerin olumsuz durumlarla mücadele ederken, stresli olaylarıyla başa çıkarken ya da yaşamlarında önemli kararlar verirken çevresindeki sosyal ağlardan edinmiş olduğu psikolojik ve sosyal destek kaynaklarıdır (Yıldırım, 1997). Diğer bir ifade ifadeyle algılanan sosyal destek; bireylerin algıladığı sosyal desteğin miktarı ve algılanabilmesine yardım etmesidir (Schwarzer ve Knoll, 2007). Algılanan sosyal destekte, bireyin sosyal desteğinin önemli bir yeri bulunmaktadır (Yıldırım ve Arslan, 2024). Sosyal destek; bireylere bilgi verme, nasihat etme, maddi yardımda bulunma, sosyal ilgi ve yaşanan sorunlar karşısında bireylere destek olmaktadır (Yıldırım, 2004a). Diğer bir tanıma göre sosyal destek, bireylerin kariyer karar verme sürecinde bireylere rehberlik ederek onların rahatlamasına yardım eder (Rodriguez, 2012). Ayrıca sosyal destek bireylerin kariyer karar verme süreçlerinde önemli bir etkiye sahip ve onların karşılaştığı stres ve zorluklara karşı tampon görevi üstlenmektedir (Leavy, 1983; Yıldırım, 2004b). Aynı zamanda öğrencilerin sosyal destek kaynaklarını oluşturan ailelerinin, öğretmenlerinin ve arkadaşlarının onların günlük yaşamındaki problemlerinin çözümünde ve kaygılarını azaltılmasında önemli rolleri bulunmaktadır (Holt ve Espelage, 2005). Nitekim Öztemel (2013) tarafından yapılan bir araştırmada; ailelerden ve öğretmenlerden alınan
sosyal destek düzeyi artıkça kariyer karar verme güçlüğünün azaldığı, arkadaştan alınan sosyal destek artıkça kariyer karar verme güçlüğünün arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha fazla kariyer kararı vermede güçlük yaşadıkları belirtilmiştir. Diğer araştırmalarda da kariyer denetim odağı ve algılanan sosyal destek değişkenleri ile mesleki olgunluk (Çakar ve Kulaksızoğlu, 2013), mesleki karar verme yetkinlik beklentisi (Sarı ve Şahin, 2013; Şeker,
2013) ve mesleki sonuç beklentisi (Işık, 2013) değişkenleri ile olan ilişkiye bakılmıştır. Bu araştırmalardan biri olan Işık’ın (2013) çalışmasına göre öğrencilerin özel biri, arkadaş ve aileden aldıkları sosyal desteğin artması sonucu kariyer denetim odaklarının azaldığı görülmüştür. Safitri vd. (2021) araştırmasında, aileden alınan sosyal destek düzeyinin yüksek olanların kariyer denetim odağının düşük olduğu tespit edilmiştir. Fakat arkadaştan ve özel birinden alınan sosyal destekle anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.

Dr. Psikolojik Danışman Ahmet TOPLU